Ilinniartut
2025-mi ukiumut ilinniartut 649-nik amerlassuseqarsimapput. Ukiumut siulianut sanilliullugit 5 pct.-inik ikinnerullutik. 2015-imiilli ilinniartut amerlassusaat 301-inik ikinnerulersimapput.
Sanaartornermik suliaqarfik 28 pct-inik annertussuseqarluni amerlanerpaanik ilinniartunut inissaateqarsimavoq, tulliullutik niuertunik pilersuinermik atugassanillu nioqquteqarnermik aamma pisortat allaffissornerannik, tamarmik 20 pct-inik annertussuseqarlutik.
Sanaartornermik aamma kiffartuussinernik allani suliaqarfik sulisumut ilinniarsimasumut ataatsimut amerlanerpaanik ilinniartuuteqarsimapput, sulisunut ilinniarsimasunut 100-nut ukiumut ilinniartut 24-nik aamma 23-nik amerlassuseqarlutik.
Ilinniartut ukioqqortunerulersimapput. 2015-mi ilinniartut 25-t ataallugit ukiullit 47 pct-inik annertussuseqarput. 2025-mi tamanna 38 pct.-imut apparsimavoq.
Nassuiaat
Kisitsisitigut paasissutissani inuussutissarsiornermi ilinniarfinni ilinniartut suliffinnilu ilinniartuunermut tapisisartut kisimik pineqarput. Kisitsisini pineqartut tassaapput suliffeqarfinni ilinniartuuteqarnermut akiliutinut taarsiissutinik pisartuni ilinniartut. Periaatsimut immikkoortuni nassuiaat takuuk.
Saqqummersitami taaguut ”ukiumut ilinniartoq” atorneqarpoq. Ukiumut ilinniartuunermi qaammatini 12-ini ilinniartuuteqarneq tunngavigineqarpoq. Assersuutigalugu ilinniartoq ataaseq qaammatini 12-ini ilinniartuusimaneranik imaluunniit ilinniartut marluk tamarmik immikkut qaammatini arfinilinni ilinniartuusimanerannik isumaqarluni.
2025-mi ukiumut ilinniartut
2025-mi ukiumut ilinniartut 649-nik amerlassuseqarput. 2024-miit 5 pct.-inik appariarneruvoq. 2015-imiilli ukiumut ilinniartut amerlassusaat 301-inik appariarsimapput. Appariaallu annerpaaq 2015-ip tungaanut ingerlasimalluni. Ilinniartut upernaakkut ukiakkullu amerlanerpaasarput.
Titartagaq 1. Ilinniartut qaammatikkaarlugit amerlassusaat, 2012-2025
Najoqqutaq: Naatsorsueqqissaartarfik - kisitsisit kisitsisaataasivimmi takuneqarsinnaapput (https://bank.stat.gl/UDNLBR).
Suliaqarfimmi ilinniartut amerlanerpaat
2025-mi ukiumut ilinniartut katillugit 28-ii sanaartornermik suliaqarfimmiillutik amerlanerpaasimapput, tassunga tulliullutik niuertunik pilersuinermik atugassanillu nioqquteqarnermik aamma pisortat allaffissornerannik suliaqarfinni ilinniartut. Ataatsimut isigalugu suliaqarfinni pineqartuni pingasuni ukiumut ilinniartut katillugit 68 pct-ii ilinniartorivaat. 2025-mi niuertunik pilersuinermik atugassanillu nioqquteqarnermik suliaqarfimmi ukiumut ilinniartut 2015-imiit 107-inik ikinnerullutik appariaateqarnerpaasimapput. Assartuinermik assartugassalerinermillu suliaqarfimmi kiisalu allaffissornikkut kiffartuussinermik suliaqarfimmi ukiumut ilinniartut qaffariaateqarnerpaasimapput, 2015-imiilli 2025-mut 9,66-nik aamma 8,41-inik amerlassusaat qaffassimallutik. Piffissami pineqartumi ukiumut ilinniartut amerlassusii ikinnerulersimagaluit qaffariaateqartoqarsimavoq.
Tabeli 1: Ukiumut ilinniartut suliaqarfinnut immikkoortillugit, 2015, 2020 aamma 2025
| Amerlas- susaat | Pct.-inngorlugu | Amerlas- susaat | Pct.-inngorlugu | Amerlas- susaat | Pct.-inngorlugu | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Aalisarneq, aalisakkanik tunisassiorneq niuernerlu | 20 | 3 | 28 | 4 | 19 | 3 |
| Aatsitassarsiorneq | 4 | 1 | 4 | 1 | 3 | 0 |
| Atortussiorneq | 14 | 2 | 16 | 2 | 14 | 2 |
| Innaallagiamik imermillu pilersuineq | 16 | 2 | 28 | 4 | 19 | 3 |
| Sanaartorneq | 193 | 25 | 208 | 27 | 184 | 28 |
| Niuertunik pilersuineq atugassanillu nioqquteqarneq | 175 | 23 | 157 | 20 | 133 | 20 |
| Assartuineq assartugassalerinerlu | 75 | 10 | 91 | 12 | 84 | 13 |
| Akunnittarfiit neriniartarfiillu | 26 | 4 | 18 | 2 | 15 | 2 |
| Paasissutissalerineq attaveqaatilerinerlu | 43 | 6 | 22 | 3 | 14 | 2 |
| Aningaaseriviit, aninaasaliisarfiit sillimmasiisarfiillu | 9 | 1 | 2 | 0 | 5 | 1 |
| Inissianik attartortitsinerit sullissinerillu allat | 4 | 1 | 4 | 0 | 5 | 1 |
| Namminersortunit, ilisimatusarnikkut teknikkikkullu suliaqartunit kiffartuussinerit | 2 | 0 | 2 | 0 | 2 | 0 |
| Allaffissornikkut kiffartuussinerit | 3 | 0 | 13 | 2 | 11 | 2 |
| Pisortat allaffissornerat | 154 | 20 | 168 | 22 | 127 | 20 |
| Kiffartuussinerit allat | 19 | 2 | 13 | 2 | 15 | 2 |
| Paasissutissaqanngitsut | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Katillugit | 756 | 100 | 773 | 100 | 649 | 100 |
Najoqqutaq: Naatsorsueqqissaartarfik – kisitsisit kisitsisaataasivimmi takuneqarsinnaapput (https://bank.stat.gl/UDNLBR).
Ilinniartunut inissat - nassuiaat
Ilinniartuuteqarnissamut piumasaqaataavoq suliffeqarfik ilinniarsimasunik sulisoqarnissaa, ilinniartunik ilinniartitsisinnaasunik. Suliaqarfiit sorliit ilinniartunik amerlanerusunik tigooraasarnersut ersarinnerusumik takutinniarlugu ilinniartut amerlassusaat sulisut ilinniarsimasut amerlassusaannut naleqqiunneqassapput. Ilinniartunut inissat sulisunut ilinniarsimasunut 100-nut ilinniartut amerlassusaannik naatsorsorneqarpoq. Ilinniartunut inissani ilinniarfiit assigiinngitsut tunngavigineqanngillat, suliaqarfinnili suliffeqarneq najoqqutaralugu naatsorsorneqarluni. Ilinniartunut inissat 2024-mi nalunaarsuutit tunngavigalugit kisinneqarput, suliffeqarnermi kisitsisinik nutaajunerusunik suli saqqummertoqarnikuunnginnera pissutigalugu.
Sulisumut ilinniarsimasumut ataatsimut ilinniartut amerlanerit
Agguaqatigiissillugu ilinniartunut inissat amerlassusaat 2016-imi 11-miit 2024-mi 10-nut apparsimapput. Suliffeqarfimmili sulisumut ilinniarsimasumut ataatsimut ilinniartut amerlanerulersimapput. 2016-imiilli ukiumut ilinniartut qaffariaataat sulisut ilinniarsimasut amerlanerulernerannik peqquteqarpoq.
Sanaartornermik suliaqarfik aamma kiffartuussinernik allani suliaqarfik 2025-mi amerlanerpaamik ilinniartunut inissaateqarsimapput. Taakkunani sulisut ilinniarsimasut 100-nut ukiumut ilinniartut 24-nik aamma 23-nik amerlassuseqarsimallutik.
Titartagaq 2. Suliaqarfiit akornanni ilinniartut amerlassusaat, 2016 aamma 2024
Nassuiaat: Ilinniartut amerlassusaat, sulisut ilinniarsimasut 100-inut ilinniartut amerlassusaat.
Najoqqutaq: Naatsorsueqqissaartarfik - nammineq naatsorsukkat (https://bank.stat.gl/UDNLBR aamma https://bank.stat.gl/ARNBFB8).
Ilinniartut ukioqqortusiartorput
2025-mi ilinniartut 20-niit 29-nut ukiullit 56 pct.-inik annertussuseqarlutik amerlanerpaasimapput. 20-t ataallugit ukiullit 10 pct.-iusimallutik . 2015-imiit ilinniartut ukioqqortunerulersimapput. 2015-imilu 25-it ataallugit ukiullit 47 pct.-inik annertussuseqarsimallutik. 2025-mi annertussusaat 38 pct.-imut apparsimavoq. Ingammik 25-nit 39-nut ukiullit annertussusaat qaffasissimalluni. Piffissami pineqartumi innuttaasut akornanni inuusunnerusut ikinnerulersimapput, ilinniartulli ikinnerulernerattut annertutiginngitsumik.
Tabeli 2. Ilinniartut ukiuinut immikkoortillugit, 2015-2025
| 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| <20 | 7 | 9 | 9 | 9 | 8 | 9 | 10 | 12 | 12 | 12 | 10 |
| 20-24 | 40 | 37 | 35 | 33 | 32 | 32 | 30 | 28 | 29 | 28 | 28 |
| 25-29 | 30 | 29 | 30 | 31 | 31 | 32 | 29 | 27 | 27 | 29 | 28 |
| 30-34 | 13 | 15 | 14 | 13 | 14 | 14 | 17 | 20 | 19 | 18 | 17 |
| 35-39 | 6 | 7 | 7 | 8 | 9 | 9 | 8 | 8 | 9 | 8 | 11 |
| 40< | 4 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 6 | 5 | 4 | 5 | 6 |
Najoqqutaq: Naatsorsueqqissaartarfik – nammineq naatsorsukkat (https://bank.stat.gl/UDNLBR)