Periaaseq

Saqqummersitami matumani inuusuttut suliffeqarnerat ilinniarnerallu sam-mineqarpoq.

 

Nalunaarsuutit tunngaviusut

Kisitsisitigut paasissutissani suliarineqartuni matumani nalunaarsuiffiit atorneqartut tassaapput:

 

·            Naatsorsueqqissaartarfiup innuttaasunut nalunaarsuiffia (1. januaari aallarnerfigalugu).

·            Ilinniartitaanermut Naalakkersuisoqarfiup aammalu Oqaatsinik Pikkorissarfiup Kalaallit Nunaanni Qallunaat Nunaannilu efterskolini atuartunik nalunaarsuiffii.

·            Ilinniagaqarnersiuteqartitsiviup (USF-ip) nalunaarsuiffia.

·            Naatsorsueqqissaartarfiup suliffilinnut nalunaarsuiffia (novembarimi naatsorsukkat).

·            Naatsorsueqqissaartarfiup ilinniakkanut naammassineqarsimasunut qaffasinnerpaanut nalunaarsuiffia.

·            Namminersorlutik Oqartussat kommunillu pisortani ataatsimut akissarsialeriffiat.

 

Naatsorsuinermi periaaseq

Qulaani paasissutissanik ataatsimoortitsinermi innuttaasunut ataasiakkaanut kisitsisitigut paasissutissanut nalunaarsuiffimmik pilersitsisoqarpoq, ukiup naalernerani paasissutissanik ataani pineqartunik imaqartumik:

 

·            Ukiut aamma suiaassuseq.

·            Najugaq aammalu pineqartup ukiumi 12-inik ukioqalerfiani ukiup naanerani najugarisaa.

·            Ilinniakkamik ingerlatsineq imaluunniit suliffeqarneq.

·            Ilinniagaq naammassineqarsimasoq qaffasinnerpaaq.

 

Misissukkat amerlassusaat

Ukiumi kisitsiviusumi naatsorsuutini pineqarput ukiup naalernerani 16-it 25-illu akornanni ukiullit aammalu tunngavilersuutinik ataani taaneqartunik naammassinnissimasut:

 

·            Ukiup aallartinnerani naaneranilu Kalaallit Nunaanni inunnik nalunaarsuiffimmi (najugaqavissutut) allassimaneq.

·            Ukiup naalernerani Kalaallit Nunaanni inunnut nalunaarsuiffimmi nalunaarsorsimaneq aammalu ukiup kisitsiviusup ingerlanerani Kalaallit Nunaata avataani efterskolimik ilinniakkamilluunniit ingerlatsisimalluni naammassinnissimaneq imaluunniit unitsitsisimaneq.

·            Ukiup naalernerani Kalaallit Nunaanni inunnut nalunaarsuiffimmi nalunaarsorsimannginneq kisiannili ukiumi kisitsiviusumi qaammat decembarimi Kalaallit Nunaanni imaluunniit Kalaallit Nunaata avataani efterskolimik ilinniakkamilluunniit meeqqat atuarfiannit qaffasinnerusumik ingerlataqartutut nalunaarsorsimaneq.

 

Najugaq

Najukkanut paasissutissani inunnik nalunaarsuisarfimmi najugaq aallaavigineqarpoq. Ilinniarfinni Kalaallit Nunaanniittuni nalunaarsorsimasut inunnullu nalunaarsuisarfimmi nalunaarsorsimanngitsut ukiup kisitsiviusup tulliani najugaat atorneqarput. Aammattaaq ukiumi qaangiuttumi qaninnermi najugaq nalunaarsorneqarsimasoq atorneqarpoq. Ilinniakkanik ingerlatsisut ataasiakkaat Naatsorsueqqissaartarfiup inunnut nalunaarsuisarfiani allassimanngillat, taakkununnga ilinniarfiup adressia atorneqarpoq.

 

Nunani allani ilinniarfinni nalunaarsorsimasut nunami allami najugaqartutut taaneqarput, Kalaallit Nunaanni innuttaasunut nalunaarsuisarfimmi nalunaarsorsimanerat apeqqutaatinnagu.

 

Ukiuni pineqartuni najugarisap atuutsinneqartup saniatigut aammalu ukiumi 12-inik ukioqalerfiup naanerani najugarisimasaq nalunaarsorneqarpoq. 12-inik ukioqarlutik inuit nalunaarsuiffianni nalunaarsorneqarsimanngitsut Kalaallit Nunaata avataani najugaqartutut nalunaarsorneqarput.

 

Ivittuuni najugallit Nuummi najugalittut nalunaarsorneqarput.

 

Ilinniarnermi suliffeqarnermilu inissisimaffik

Inuusuttut ukiumi kisitsiviusumi qaammat decembarimi ilinniakkamik ingerlatsisutut suliffeqartutulluunniit (novembarimi) imaluunniit ilinniakkamik ingerlatsinngitsutut suliffeqanngitsutullu nalunaarsorneqarput. Nalunaarsuinerillu pingaarnersiorneqarput, ilinniakkamik ingerlatsisoq suliffeqartorlu taamaallaat ilinniakkamik ingerlatsisutut naatsorsorneqarpoq.

 

Efterskolinik ilinniakkanillu ingerlatsisut tassaapput Naatsorseqqissaartarfiup ilinniartitaanermut nalunaarsuiffiani nalunaarsorsimasut. Efterskolernerit eqqaassanngikkaanni ingerlatsinerit inuusuttunut qaffassarluni ilinniarfinninngaanniit qummullu qaffasissusillit taamaallaat nalunaarsorneqarput (ISCED-ni qaffasissuseq 3 qummullu).

 

Inuusuttut ilinniakkanik ingerlatsinatillu suliffeqanngitsut inuusuttunik sullinniakkanik taaneqarput. Inuusuttut sullinniakkat tassaapput inuusuttut suliffeqanngitsut aammalu inuusuttut suliffissarsiunngitsut. Inuusuttunut sullinniakkanut ilaasinnaapput 16-inik ukioqalereersimallutik meeqqat atuarfiannik naammassinnissimasut aammalu piginnaanngorsarluni ilinniarnernik ingerlatsisut, assersuutigalugu Majoriami (ISCED-ni qaffasissuseq 2). Taamatuttaaq inuusuttuni sullinniakkani ilaasinnaapput ilinniakkanik ingerlatsisut kisiannili Ilinniagaqarnersiuteqartitsivimmi nalunaarsorneqarsimanngitsut.

 

Inuusuttut sullinniakkat Majoriami akuerisaasimasut annertussusaat immikkut kisitsisitigut paasissutissiarineqarput. Tassani ilinniagaqarnersiutillit, assersuutigalugu Majoriami FA-mik ukiumik ataatsimik sivisussuseqartumi atuartut ilinniagaqarnersiuteqarsinnaatitaasullu nalunaarsuutaat tunngavigineqarput. Atuartullu qaammat decembarimi ilinniagaqarnersiutilittut nalunaarsorsimanngitsut ilanngunneqanngillat.

 

Ilinniagaq qaffasinnerpaatut naammassisimasaq

Inuusuttunut misissukkani ilaasunut tamanut ukiup kisitsiviusup pineqartup naanerani ilinniagaq naammassisimasaq qaffasinnerpaaq nalunaarsorneqarpoq. Piginnaanngorsarluni ilinniarfiit saniatigut ilinniarnertuunngorniarfiit ilinniakkanut naammassineqarsimasunut ilaatinneqarput.

 

Pineqartut ilinniakkanut naammassisimasanut qaffasinnerpaanut atassuserneqarput, aammalu ilinniarnertuunngorniarfinnut, inuussutissarsiornermik ilinniarfinnut, ingerlariaqqiffiusumik ilinniarfinnut ilinniagaqarsimanngitsunulluunniit agguataarneqarlutik. Ilinniartitaanermut Naalakkersuisoqarfimmik isumaqatigiissuteqarneq malillugu angusanik qaffassaalluni pikkorissarnerit ilinniakkatut qaffasinnerpaatut naammassineqarsimasut ilinniarnertuunngorniarfiit ataannut inissinneqarput. Angusanik qaffassaalluni pikkorissarnerit ISCED2011-mi qaffasissuseq 4-imi inissisimapput, tigusaanissamullu piumasaqaataavoq ilinniarnertuunngorniarfimmik naammassinnissimanissaq.

 

Naatsorsueqqissaartarfiup ilinniakkanut qaffasinnerpaanut nalunaarsuisarfia Kalaallit Nunaanni najugaqartunik taamaallaat imaqarpoq. Taamaattumik misissukkat qaffasinnerpaamik ilinniagarisimasaannut, Naatsorsueqqissaartarfiup inunnik nalunaarsuisarfiani piffissami pineqartumi qaninnermi, nalunaarsugaasimanerit atorneqarput. Kalaallit Nunaatalu avataani piffissami sivisuumi ilinniakkamik ingerlataqarsimasut kisitsisitigut paasissutissani matumani saqqummiunneqartunit ilinniagaat qaffasinnerusinnaapput.

 

Siuliani naatsorsuinermit allannguutit

Ilinniagaqarnersiuteqartitsiviup nalunaarsuisarfia nalunaarsuisarfiuvoq ataavartumik, aammattaaq ukiumi siuliini naqiteriikkanik, naqqiinernik ingerlatsiviusoq. Kisitsisitigut paasissutissani matumani nalunaarsuutit najoqqutarineqartut allanngorput, Naatsorsueqqissaartarfiup saqqummersitaanut kingullernut ilinniakkanut qaffasinnerpaanut naammassineqarsimasunut ingerlanneqartunullu najoqqutarineqartut paasissutissat assigiit atuutsinneqalerlutik.

 

Suliffeqarneq pillugu kisitsisitigut paasissutissani aaqqiissuteqarnerit

2024-mut saqqummersitsineq ilutigalugu suliffeqarnermut, suliffissaaleqinermut aamma sulisinnaasunut tunngasuni 2016-imiit qummut kisitsisini aaqqiissuteqartoqarpoq. Aaqqiissuteqartoqarnerata kinguneraa siuliini saqqummersinneqarsimasunit suliffeqarnerup annertunerulernera, tamatumalu ilutigisaanik suliffissaaleqisut kiisalu sulisinnaasunut ilaanngitsut amerlassusiisa annikinnerulernerat.

 

Siulianit naleqqiullugu periaatsimi allannguutit pingaarnerpaat tassaapput:

 

1.     Suliffeqaqqammerlutik ernereernerup kingorna sulinngiffeqartut massakkut suliffilittut naatsorsorneqartalernerat. Allannguinerup suliffeqarnermi kisitsisitigut paasissutissat International Labour Organisation (ILO) innersuussutaanut naapertuuttunngortippai.

 

2.     Namminerisamik suliffeqarfimmit ukioq naallugu pingaarnertut isertitaqarsimasut suliaqarfimmi suliffeqarfiusumi pingaarnertut suliffilittut naatsorsorneqartalernerat. Tamannalu isumaqarpoq piffimmi tunisiffiusimanngitsumi imaluunniit piffinni tapertaralugu suliaqarfinni allani suliffigisimasami annertunerusumik isertitaqarsimanermi pingaarnertut suliffigisamut sunniuteqarsinnaajunnaarnera, ukiumut isertitat aalisarnermi imaluunniit savaateqarfinni namminerisamik suliffeqarfimminngaanneerpata.

 

3.     Pisortaqarfinni akissarsialerivimmut Akileraartarnermi Aqutsisoqarfimmit sulisitsisut nalunaarusiaannik sukumiinerusumik imalimmut nalunaarsuutinut nutaanut Naatsorsueqqissaartarfik attaveqarpoq. Nalunaarsuutillu pitsaanerusut atorlugit pisortani atorfeqarsimanermut isertitat akissarsiat kiisalu pisortanit aningaasat tunniunneqarsimasut qularnaannerusumik immikkoortinneqarsinnaalersippaat. Matumanilu allannguutip kinguneraa pisortani suliffillit qaammammi ataatsimi piffissap affaanit minnerusumik sulisimasut annertunerulernerat.

 

2016 sioqqullugu nalunaarsuutit Ilinniartitaanerup ataani toqqorsivimmi nassaarineqarsinnaapput.