Ilinniartut
• 2023-mi ukiumut ilinniartut 700-iusimapput. 2022-mut sanilliullugu 6 pct.-inik appariarsimalluni. 2013-imut sanilliullugu 250-inik appariarsimalluni.
• Ilinniartut 26 pct.-ii sanaartornermi suliffeqarfinni ilinniartuupput amerlanerpaajullutik, niuertunik pilersuinermi atugassanillu nioqquteqarnermi (21 pct.) aamma pisortat allaffissorneranni (18 pct.) suliaqarfinni ilinniartut amerlanerpaat tullerigaat.
• Inissianik attartortitsinerni sullissinernillu allani aamma niuertunik pilersuinermi atugassanillu nioqquteqarnermi sulisut ilinniarsimasut eqqarsaatigalugit ilinniartoqarnerpaajupput, tassa sulisut ilinniarsimasut 100-ugaangata 30-nik aamma 25-nik ilinniartoqartaramik.
• Ilinniartut ukioqqortunerulersimapput. 2013-mi ilinniartut 25-t ataallugit ukiullit 57 pct.-iusimapput. 2023-mi 41 pct.-iinnanngorsimallutik.
• Saqqummersitami suliffeqarneq nutarsaanerit kingulliit. 2023-mi Naatsorsueqqissaartarfimmit saqqummersinneqartumi suliffeqarnermut tunngasut kisitsisit 2016-imit 2021-mut iluarsaanneqarput. Iluarsaassinerup kinguneranik suliffeqarnermut tunngasut kisitsisit 2016-imit siullermik saqqummersinneqarsimasunut sanilliullugit amerlanerulerput. Suliffeqarnermut kisitsisitigut paasissutissat iluarsaanneri inuusuttut suliffeqarnerannut saqqummersitamut aamma sunniupput. Naatsorsueriaatsip allanngortinneranut tunngasut saqqummersitap naalernerani immikkoortumi periaatsit allaaserineqarneranni atuarneqarsinnaapput.
Nassuiaat
Ilinniartunut inissanut tunngasut kisitsisitigut paasissutissani
taamaallaat inuussutissarsiornermik ilinniartut pineqarput,
ilinniartunut tapisisartut kisimik pineqarlutik.
Ilinniagaqarnermusisartut ilanngunneqanngillat. Tassunga tunngasunik
paasisaqarnerorusukkuit immikkoortumut periaatsimut tunngasoq
atuarsinnaavat.
Saqqummersitami taaguut ” ilinniartut ukiumut” atorneqarpoq. Ilinniartoq
ukiumut tassaavoq ilinniartoq qaammatini 12-ini. Ilinniartoq ataaseq
qaammatini 12-ini ilinniartuusinnaavoq imaluunniit ilinniartut marluk
qaammatini 6-ini.
2023-mi ukiumut ilinniartut
2023-mi ukiumut ilinniartut amerlassusaat 700-iupput. 2022-mut sanilliullugu 6 pct.-inik appariarsimalluni. Ilinniartut ukiumut amerlassusaat 2013-imut sanilliullugit 250-inik appariarsimalluni. 2015-ip tungaanut ilinniartut ikilinerpaasimapput. Upernaakkut ukiakkullu ilinniartut amerlassusaat qaffasinnerpaajupput.
Titartagaq 1. Ilinniartut qaammatikkaarlugit amerlassusaat, 2012-2023
Najoqqutaq: Naatsorsueqqissaartarfik- kisitsisit kisitsisaataasivimmi takuneqarsinnaapput (https://bank.stat.gl/UDNLBR).
Suliassaqarfiit ilinniartoqarnerat
Sanaartornermi suliaqartut 2023-mi ilinniartut 26 pct.-iinik ilinniartuuteqarput, niuertunik pilersuinermi atugassanillu nioqquteqarnermi aamma pisortat allaffissorneranni tulliullutik. Suliaqarfiit taakku ilinniartut 66 pct.-iinik ilinniartoqarput. Katillugit suliffeqarfiit ilinniartui ikilinerpaasimapput, 2013-imiit 2023-mut 171-inik ikilisimagamik. 2013-imiit 2023-mut suliffeqarfiit ilinniartui amerlinerpaajusimasut tassaapput inissianik attartortitsinerni sullissinernillu allani suliaqartut aammalu aalisarnermi, aalisakkanik tunisassiornermi niuernermillu, taakkunani ilinniartut 13.08-nik aamma 9.75-inik amerlisimapput. Ilinniartut tamakkiisumik ikilisimagaluartut suliffeqarfinni ilinniartut amerlatsissimapput.
Tabeli 1: Ukiumut ilinniartut suliffeqarfinnut immikkoortillugit, 2013, 2018 aamma 2023
| Amerlas- susaat | Pct.-inngorlugu | Amerlas- susaat | Pct.-inngorlugu | Amerlas- susaat | Pct.-inngorlugu | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Aalisarneq, aalisakkanik tunisassiorneq niuernerlu | 16 | 2 | 30 | 4 | 26 | 4 |
| Aatsitassarsiorneq | 2 | 0 | 3 | 0 | 1 | 0 |
| Atortussiorneq | 10 | 1 | 10 | 1 | 7 | 1 |
| Innaallagiamik imermillu pilersuineq | 17 | 2 | 22 | 3 | 16 | 2 |
| Sanaartorneq | 196 | 22 | 192 | 26 | 183 | 26 |
| Niuertunik pilersuineq atugassanillu nioqquteqarneq | 209 | 24 | 156 | 21 | 148 | 21 |
| Assartuineq assartugassalerinerlu | 102 | 12 | 73 | 10 | 76 | 11 |
| Akunnittarfiit neriniartarfiillu | 26 | 3 | 14 | 2 | 17 | 2 |
| Paasissutissalerineq attaveqaatilerinerlu | 39 | 4 | 27 | 4 | 21 | 3 |
| Aningaaseriviit, aninaasaliisarfiit sillimmasiisarfiillu | 7 | 1 | 6 | 1 | 6 | 1 |
| Inissianik attartortitsinerit sullissinerillu allat | 13 | 2 | 17 | 2 | 26 | 4 |
| Namminersortunit, ilisimatusarnikkut teknikkikkullu suliaqartunit kiffartuussinerit | 4 | 1 | 5 | 1 | 3 | 0 |
| Allaffissornikkut kiffartuussinerit | 6 | 1 | 16 | 2 | 13 | 2 |
| Pisortat allaffissornerat | 140 | 16 | 126 | 17 | 129 | 18 |
| Kiffartuussinerit allat | 24 | 3 | 17 | 2 | 16 | 2 |
| Paasissutissaqanngitsut | 58 | 7 | 21 | 3 | 10 | 2 |
| Katillugit | 871 | 100 | 735 | 100 | 700 | 100 |
Najoqqutaq: Naatsorsueqqissaartarfik – kisitsisit kisitsisaataasivimmi takuneqarsinnaapput (https://bank.stat.gl/UDNLBR).
Ilinniartut amerlassusaat – nassuiaaneq
Suliffeqarfik ilinniartuuteqassaguni suliamut tunngasunik ilinniarsimasunik ilinniartumut ilinniartiissisinnaasunik sulisoqassaaq. Suliffeqarfiit suliaat tunngavigalugit ilinniartunik tigusisartut amerlassusaat iluamik takutinniarlugu sulisut ilinniarsimasut amerlassusaat ilinniartut amerlassusaanut sanilliunneqassapput.
Ilinniartut sulisut ilinniarsimasut 100-ugaangata amerlassusaat naatsorsuutigineqarpoq. Ilinniartut inuussutissarsiut ilinniagaat apeqqutaatinnagu suliffeqarfiit ilinniartuutillit suliaat suunersut pineqarput. Kisitsisinik nutaanernik suli piareersimasoqannginnera pissutaalluni suliffeqarneq pillugu paasissutissat 2022-meersut ilinniartut amerlassusaat naatsorsorneqarput.
Ilinniarlutik naammassinikut ilinniartuutit amerlassusaat
2016-imiit 2022-mut agguaqatigiissillugu ilinniartut amerlassusaat 14-init 13-inut appariarsimalluni. Suliffeqarfinnut sulisut ilinniarsimasut amerlanerulersimapput ilinniartunut sanilliullugit. Taamaattumik 2016-imut sanilliullugu suliffeqarfinni ilinniartut ikilisimanerinut sulisut ilinniarsimasut ikilisimanerinik pissuteqanngilaq.
2023-mi suliffeqarfiit inissianik attartortitsinerni sullissinernillu allani aamma suliffeqarfiit niuertunik pilersuinermi atugassanillu nioqquteqarnermi amerlanerpaanik ilinniartuuteqarsimapput. Taamanikkut sulisut ilinniarsimasut 100-ugaangata ilinniartut 30-usarsimapput aamma 25-usarsimapput.
Titartagaq 2. Suliaqarfiit akornanni ilinniartut amerlassusaat, 2016 aamma 2022
Nassuiaat: Ilinniartut amerlassusaat, sulisut ilinniarsimasut 100-inut ilinniartut amerlassusaat.
Najoqqutaq: Naatsorsueqqissaartarfik - nammineq naatsorsukkat (https://bank.stat.gl/UDNLBR aamma https://bank.stat.gl/ARNBFB8).
Ilinniartut ukioqqortusiartorput
2023-mi ilinniartut amerlanersaat tassa 56 pct.-ii 20-niit 29-nut ukioqarput. 12 pct.-ii 20-t ataallugit ukioqarsimapput. 2013-imili ilinniartut ukioqqortusiartorput. 2013-imi ilinniartut 57 pct.-ii 25-t ataallugit ukioqartut 2023-mi ilinniartut 41 pct.-imut apparsimapput. Ilinniartut 25-nit 39-nut ukiullit amerlinerusimapput. Tamanna ilutigalugu innuttaasut akornanni inuusuttuaqqat ikilipput, ilinniartulli ikilinerisut ikilitiginngillat.
Tabeli 2. Ilinniartut ukiuinut immikkoortillugit, 2013-2023
| 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| <20 | 9 | 8 | 7 | 9 | 9 | 9 | 8 | 9 | 10 | 12 | 12 |
| 20-24 | 48 | 46 | 40 | 37 | 35 | 33 | 32 | 32 | 30 | 28 | 29 |
| 25-29 | 26 | 27 | 30 | 29 | 30 | 31 | 31 | 32 | 29 | 27 | 27 |
| 30-34 | 10 | 11 | 13 | 15 | 14 | 13 | 14 | 14 | 17 | 20 | 19 |
| 35-39 | 4 | 5 | 6 | 7 | 7 | 8 | 9 | 9 | 8 | 8 | 9 |
| 40< | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 6 | 5 | 4 |
Najoqqutaq: Naatsorsueqqissaartarfik – nammineq naatsorsukkat (https://bank.stat.gl/UDNLBR)