Periaaseq

Suliffiit suliaqarfiusut pillugit kisitsisitigut paasissutissiornermut atortussanik nalunaarsuutiliortoqartariaqarsimavoq, qaammatit tamaasa inuit ukiup naanerani inuit nalunaarsorsimaffianni nalunaarsimasut pillugit paasissutissanik imaqartumik.

 

Innuttaasut

Innuttaasut misissuiffigineqartut innuttaasut allattorsimaffiannut ilaapput.

 

Novembarimi decembarimilu, inuit ukiup naanerani innuttaasut allattorsimaffiannut nalunaarutigineqarsimasut naapertorlugit suliaqarfiinut suliffigisaanut naatsorsorneqartarput. Qaammatip novembarip toqqarneqarneranut pissutaavoq, decembarimi sulisut nalunaarsuutaannut qaammatit siuliini iluarsiissutit ilanngunneqarsinnaasarnerat. Decembarimi Akileraartarnermut Aqutsisoqarfimmut nalunaarutigineqartartut ass. feriarnissamut aningaasarsianik immikkullu akissarsianik ilaqartarput, taakkulu aningaasarsianit immikkoortikkuminaattarput.

 

Kisitsisitigut paasissutissani ukiup naanerani ukioqqortussuseq atorneqartarpoq. Utoqqalilluni soraarnerussutisiaqalernissamut imaluunniit suliffeqanngikkallarnermut ikiorsiissutisinissamut ukioqqortussusissaq qaammammi pineqartumi angusimasariaqarpoq

 

Qaffasinnerpaaq ilinniarsimasaq (ilinniarsimassuseq) ima agguataarneqarpoq:  meeqqat atuarfiat, ilinniarnertuunngorniarneq, inuussutissarsiornermik ilinniarneq aamma ingerlaqqiffiusumik ilinniarneq. Inuit ICED-niveau 4-imut inissinneqarsimasut (angusanik qaffassaasimasut) qaffasinnerpaamik ilinniarnertuunngorniarfimmi ilinniarsimasutut ilanngunneqartarput.

 

Immikkoortitaarinerit

Innuttaasut immikkoortunut ataani allassimasunut immikkoortiterneqarput:

 

Takussutissiaq 1. Sulisut suliaqarfinni, immikkoortiterneri

Suussusaat	Immikkoortut pingaarnerit	Immikkoortiterneri
0	Suliffillit	Suliffillit annertunerusumik paasissutissaqanngitsut
1		Ilinniartut tapisiallit suliffillit
2		Ilinniartut tapisiaqanngitsut suliffillit
3		Siusinaartumik soraarnerussutisiallit suliffillit
4		Utoqqalinermi soraarnerussutisiallit suliffillit
5		Ernereernermi ullormusiallit suliffillit
10		Suliffillit, suliffissarsiortutut ikiorsiissummik pisartut
11		Suliffillit, pisortanit ikiorsiissutinik pisartagallit
12		Suliffillit, majoriaq
20	Suliffissaaleqisut	Suliffissaaleqisut, suliffissarsiortutut ikiorsissummik pisartut
21		Suliffissaaleqisut, pisortanit ikiorsissutinik pisartagallit
23		Suliffissaaleqisut, ikiorsiissutinik pisartagaqanngitsut
30	Sulisinnaasunut ilaanngikkallartut	Ilinniartut tapisiallit
31		Ilinniartut tapisiaqanngitsut
32		Majoriami ilinniartut, ikaarsaartut
40		Suliffissarsiortunut ikiorsiissut
41		Pisortanit ikiorsiissutit
50	Soraarnerussutisiallit	Siusinaartumik soraarnerussutisiallit
60		Utoqqalinermi soraarnerussutisiallit
70	Sulisinnaasunut ilaanngitsut allat	Meeqqat inuusuttuaqqallu 15-it angullugit ukiullit
90		Sulisinnaasunut ilaanngitsut allat

 

Pingaarnersiuinermi atorneqartut tassaapput:

 

1. Suliffillit, ernereernerup kingorna sulinngiffeqartut

Tassunga ilaapput suliffeqarfinnit aningaasarsitinneqartartut aamma namminersortut.

 

Meerartaarnerup kingorna kommunimit ullormusisartut sulisutut naatsorsuutigineqartarput. Immikkoortoq 5-imut inissinneqartarput inuit qaammammi pineqartumi kommunimit meerartaarnermik ullormusianik pisimasut akunnernik 20-t amerlanerusimappata. Ernereernermi aningaasaateqarfiup piffissami pineqartumi atuutilernera pissutaalluni meerartaarnermi ullormusianik pisartagaqartut ikilipput.

 

2. Suliffissaaleqisut

Tassunga ilaapput inuit kommuninut suliffissarsiortutut nalunaarsimasut qaammammilu pineqartumi sulisimanngitsut.

 

Suliffissaaleqisuusinnaapput taamaallaat inuit utoqqalilluni suliunnaarnersiaqalernissamut inuuttut.

 

3. Pisortanit soraarnerussutisianik pisartagallit (siusinaarluni soraarnerussutisiat aamma utoqqalinermi soraarnerussutisiat)

Tassunga ilaapput inuit tunngaviusumik soraarnerussutisianik pisartagallit.

 

Qaammammi utoqqalilluni qaammammusiaqalernissamik ukioqalerfimmi utoqqalilluni suliunnaarnermusianik pisartagaqalertoqarsinnaavoq. 2017 januaarip aallaqqaataa aallarnerfigalugu utoqqalinermi soraarnerussutisiaqalersinnaaneq 65-iniit 66-inut qaffanneqarpoq, 2021-imilu januaarip aallaqqaataani 66-iniit 67-inut qaffanneqaqqilluni. Utoqqalilluni soraarnerussutisiat allanngortinneqarnerini immikkut isumaqatigiissuteqartoqarpoq, tassa suli utoqqalilluni soraarnerussutisinissamut anngutinngitsut soraarnerussutisianik pinissaminnut periarfissinneqarmata. Uani kisitsisitigut paasissutissani isumaqatigiissut malillugu inuukkaluarlutik utoqqalillutik soraarnerussutisiallit siusinaarlutik soraarnerussutisialittut nalunaarsorneqarput.

 

4. Suliffissarsiortunut ikiorsissut imaluunniit pisortanit ikiorsiissutit

Inuit ukiumi pineqartumi 500 kr.-it sinnerlugit pisortanit ikiorsiissutinik pisimasut imaluunniit inuit 1.000 kr.-it sinnerlugit suliffissarsiortunut ikiorsiissummik pisimasut tassunga ilanngunneqarput. Suliffissarsiortunut ikiorsiissut qaammammi ataatsimi 500 kr.-inik minnerpaaffissalerneqarnikuupput, isumaqatigiissutit allanngortinneqaneranni kingumoortumik annikitsuaqqanik aningaasanik tunniussisarneq piumanagu. Qaammammi pineqartumi inuk ataaseq suliffeqanngikkallarnermi ikiorsissutinik pisimappat aamma pisortanit ikiorsiissutinik pisimappat, aningaasanik pissarsiffiginerpaaffigisimasaanut ilanngunneqartarpoq.

 

2024-mi januaarip aallaqqaataani suliffissarsiortunut ikiorsiissut pillugu inatsit nutaaq atuutilerpoq. Suliffissarsiortunut ikiorsiissut suliffeqanngikkallarnermi ikiorsiissutaasimasunut taarsiissutaavoq. Saqqummersitami matumani kisitsisaataasivimmilu tabelini piffissami 2016-imiit 2023-mut suliffissarsiortunut ikiorsiissummik taaneqartuni suliffeqanngikkallarnermi ikiorsiissutit aamma pineqarput.

 

Ukioqqartussuseq tassani apeqqutaatinneqarpoq. Pisortanit ikiorsiissutinik pisartagallit appasinnerpaamik 16-inik ukioqassapput, suliffeqanngikkallarnermik ikiorsiissutinik pisartagallit appasinnerpaamik 18-inik ukioqartut. Ukioqqortussusissamit ukiukinneralutik pissarsisimasut peerneqarput taamatuttaaq utoqqalilluni soraarnerussutisinissamut inuuttut peerneqarlutik.

 

5. Ilinniartut

Qaammatip pineqartup naanerani ilinniarnertuunngorniarfinni, inuussutissarsiornermut ilinniarfinni imaluunniit taakkunanit qaffasinnerusumik ilinniarfinni (ISCED-niveau 3 qaffasinnerusorluunniit) ilinniartut. Ilinniagaqartunut aamma ilanngunneqartarput efterskolertut.

 

Efterskolit aggustimi allartittarput. Efterskolimi atuartoq ukiup naanerani atuarsimanngikkaangat aggustimiit oktobarimut efterskolimi atuartuusimanissaa ilimagineqartarpoq. Efterskolimi atuartoq ukiup naanerani atuarsimagaanga, kisianni naammassinnissimanani, aggustimiit marsimut atuartuusimanissaa ilimagineqartarpoq.

Efterskolini atuartut ilinniagaqarnermusiaqarneq ajorput.

 

Inuussutissarsiornermut ilinniarfinni ilinniartut amerlanerpaat suliffinni misiliinerminni ilinniagaqarnermusinatik aningaasarsisarput. Ilinniartut suliffimmik misiliisut sulisutut naatsorsuutigineqartarput. Sulisitsisut lærlinginut atugassaminnik pisortanit tapiissutinik (ilinniartunut tapit) pigajuttarput. Ilinniartut ilinniartunut tapinik pisartut ilinniagaqarnermusisartunut ilanngunneqarput.

 

6. Majoriami atuartut ikaarsaartut

Majoriami atuartut atuagarsorlutik pikkorissartarput ilinniagaqarnermusiaqartarlutillu. Ikaarsaartut, tassa ilinniaqqinniarlutik ilinniakkaminnik qaffassaasut, pingaartumik TNI-flex-imi atuartut ilanngunneqartarput, taakku inuussutissarsiornermik ilinniarfiginiakkaminnut isernissaminnut amigaateqarnertik pillugu ilinniakkaminnik qaffassaasarput.

 

7. Meeqqat inuusuttuaqqallu 15-it angullugit ukiullit

Immikkut isigineqarput 15-it angullugit ukiullit.

 

8. Sulisinnaasunut ilaanngitsut allat

Sinneruttut tassaapput paasissutissat tunngavigalugit suliffillit akornannut inissinneqarsinnaanngitsut.

 

Novembarimi suliaqarfimmi suliffik pillugu naatsorsuutini, inuit ilaat novembarimi decembarimilu Kalaallit Nunaannut nuunnikuusimasinnaapput.