Periaaseq

Akit atuutsinneqartut allanngorarnerannik erseqqissaanissaq atuisunut akigititamut naleqqersuutip siunertaraa. Naleqqersuutit atorlugit aningaasat nalingi malittarineqartarput. Inunnaasut nalinginnaasumik nioqqutissanik kiffartuussinernillu pisigaangamik akilertagaasa ineriartorneri naleqqersuummi ersersinneqartarpoq. Atuisunut akit ataatsimut nikerarnerat, akiitsuusiinernik tapinillu aamma tunngaveqartut ilanngullugit, atuisunut akip naleqqersuutaani ersersinneqarput.

 

1994-mi januaarip aallaqqaataat aallarnerfigalungu atuisunut akit naleqqersutaat, tassungalu atatillugu nalunaarsuutinik katersineq, nalilersuineq naatsorsuinerlu Danmarks Statistik-imiit Naatsorsueqqissaaartarfimmut nuunneqarpoq.

 

Akit allanngorarnerisa erseqqissaaffiginissaa siunertaralugu, akit pillugit paasissutissanut immersugassiat Naatsorsueqqissaartarfiup decembarimi juunimilu immersugassat 93-it ulluinnarni inuussutissaarniarfinnut, immikkut ittunik nioqqutissaarniarfinnut, sullissinermik ingerlatsivinnut aamma kommuninut nassiussortarpai. Immersuisartut missiliorlugu akinik 4.100-nik, nioqqutissanut 380-inut tunngasunut nioqqutissanut kiffartuussinernullu agguarsimasunik paasissutissiisarput, Kalaallillu Nunaanni atuinermik akinut naleqqersuummi uuttuummik tunngaveqarlutik takussutissiisartunik.

 

Attartorluni angalanernut, atuakkanut aamma elektronikkinik atuinernut akit ineriartorneranni naatsorsuinermi qallunaat atuisunut akiisa naleqqersuutaat atorneqartarpoq.

 

Atuisunut akit akitsuutaajakkat ineriartornerisa nassuiarnissaat naleqqersuutip akinut iluarsiissutip siunertaraa. Naleqqersuut akinut iluarsiissut namminersortunit suliffeqarfinnilu pisortanit pigineqartunit isumaqatigiissutinut inigisamullu akiliutissamut isumaqatigiissutinut annermik atorneqartarpoq. Naleqqersuutip akinut iluarsiissutip naatsorsornerani atuisunut akinit atulersitsinermi akitsuut avatangiisinullu akitsuut peerneqartarput. Taamaasilluni akiitsuusersugaanngitsunut akinik aaqqiinissamut tulluartunngortarluni. Naleqqersuut akinut iluarsiissut nioqqutissanut kiffartuussinernullu atuisumut akip naleqqersuutaa assigalugu naatsorsugaavoq.

 

Uuttuineq

Atuisut agguaqatigiissillugu qanoq annertutigisumik sunik atuisarnerat apeqqutaalluni nioqqutissaq akinut naleqqersuummut qanoq naleqartiginersoq uuttuutigineqartarpoq.

Inissiamut akiliut assersuutigineqarsinnaavoq. Agguaqatigiissillugu atuisup isertitami annertunersaa inigisamut akiliutitut atortarpaa. Taamaalilluni atuisumut akip naleqqersuutaata naatsorsornerani, inimut akiliut naleqqersuummut annertungaatsiartumik sunniuttarpoq. Allatut oqaatigalugu, nioqqutissani immikkoortukkaani ataasiakkaajusuni akitigut allannguinerit tamarmik, akit naleqqersuutaannut ataatsimut annertuumik sunniuteqarneq ajorput. Nioqqutissat ataasiakkaat kiffartuussinerillu taamaattumik atuisunut akinut ilaapput, agguaqatigiissillugu atuisup ataatsimut atugaanut annertussutsimikkut naleqqersuusigaapput.

 

Siullermik nioqqutissat ataasiakkaat kiffartuussinerillu atuisunut akip naleqqersuutaani nioqqutissanut nalinginnaasunut 380-inut assigiinngitsunut immikkoortiterneqartarput.

 

Naleqqersuutini tunngaviusut naleqqersuutimmi uuttortagassatut kisinneqartarput. Naleqqersuummilu tunngavigineqartut ataatsimut oqimaassuserneqartarput naleqqersuutimmi aggornilerlugit, immikkut naleqqersuutitalittut atorneqartussanngorlugit. Naleqqersuut atorneqartoq Laspeyres-typemik taaneqarpoq, tassani naleqqersuutit aalajangersimasut uuttuutitut atorneqartarlutik. Ukiup affaani naleqqersuutip naatsorsornerani ilimagineqartarpoq akit allanngorneri atueriaatsimik allannguisassanngitsut. Assersuutigalungu nioqqutissap akia appangaatsiarsimappat naatsorsuutigineqartarpoq agguaqatigiissillugu atuisoq nioqqutissamik pineqartumik pisariaqanngitsumik pisisaqattaassanngitsoq. Taamaasilluni piffissap ingerlanerani qularnanngitsumik atuineq naatsorsuinermi attatiinnarneqartarluni.

 

2024-mi januaari aallarnerfigalugu naleqqersuutit nutaat atuisunut akigititamut naleqqersuummi aamma naleqqersuummi akinut iluarsiissummi atuutilersinneqarput. Naleqqersuutinut nutaanut 2019-imi inuinnaat nioqqutissanik kiffartuussinernillu atuieriaasiat tunngavigineqarpoq.

 

Atuisumut akigititamut naleqqersuut immikkoortunut pingaarnernut aqqanilinnut aa tamanut saqqummiunneqartarpoq, immikkoortuni tassani pingaarnerni, tassalu Inuussutissani il.il. aamma Imigassat tupallu immikkut immikkoortulerlugit naatsorsorneqartarput.

 

Atuisunut akit naleqqersuutaat nioqqutissaqarfinnut pingaarnernut aqqanilinnut immikoortitersimasut saqqummiunneqartarput, taakkunani nioqqutissaqarfiit pingaarnerit Inuussutissanut il.il. aamma Imigassamut tupamullu tunngasut ataani immikkut nioqqutissaqarfilittut naatsorsorneqartarlutik.

 

Pineqartut saniatigut nunat assigiinngitsut akornanni nioqqutissanik atuinermik kiffartuussinernillu immikkoortiterineq, Classification of Individual Consumption by Purpose (COICOP), atorneqalerpoq. Taamaattumik immikkoortulersuinerit siusinnerusukkut naleqqersuutit immikkoortulersornerinit allaanerusinnaapput. Assersuutigalungu sodavandi inuussutissanut nuunneqarpoq. Siornatigut sodavandi imigassat aalakoornartortallit akornanni inissisimavoq. Nioqqutissat sullissinerillu ataatsimut suliaanerat atuisunut akip naleqqersuutaata taamatullu akinut iluarsiissutip suliarineqartarnera aaqqissuusseqqinnerni allanngunngillat. Immikkoortulersuinermili nuutsiterisoqarpoq. COICOP-ip atornerata pitsaaqutigaa naleqqersuutini ineriartornerit assersuutigalungu Danmark-imi aamma EU-mi nunani allani naleqqersuutinut toqqaannartumik sanilliunneqarsinnaalerneri.

 

Naleqqersuutit 2008-mi januaarimi uuttuutit nutaat atorlugit kiisalu COICOP-imi nioqqutissanut kiffartuussinernullu immikkoortiterisarneq atorlugu kisinneqarput, naleqqersuutinilu aaqqissuunneqartuni 2008-mi januaari 100-mut inissinneqarpoq. Naleqqersuutinilu aaqqissuunneqartuni nutaanik uuttuutilinni ineriartorneq naleqqersuutinut siornatigut saqqummiunneqarsimasunut, allanillu uuttuuteqartunut, ineriartornermut toqqaannartumik naleqqiunneqarsinnaanngilaq.

 

Saqqummersitsisarnerit

Naleqqersuut ukiumut marloriarluni saqqummersinneqartarpoq. Januaarip aallaqqaataani naleqqersuut marsip qeqqani naliginnaasumik saqqummertarpoq, juulillu aallaqqaataani naleqqersuut septembarip qeqqani. Inaarutaasumik kisitsisit kisimik saqqummiunneqartarput.

 

Saqqummertussaq tulleq

2026-mi januaarip aallaqqaataani akit 2026-mi ulloq 17. marsi saqqummissapput.