Amerlisaassutit

Takussutissiap tulliuttup imaraa sunniutit tamarmiusut naatsorsorneqarneri, tassa toqqaannartumik aamma toqqaannanngitsumik sunniutit. Taamaasior­neq amerlisaanertut taaneqartarpoq, malitassaq malillugu aalajangersimasu­nik naatsorsuinermi sunniutit takutinneqartarmata, maligassap avataatigut suliaq ataasiinnarmik nikisinneqartarpoq.

 

Amerlisaassutit tunisassiornermik amerlisaassutaapput, inuussutissarsiortut akornanni pilersuinernut sunniutit kisiisa ilanngunneqartarmata. Isertitani avataanit sunniutit pissutaallutik allanngortoqartillugu taakku malitassamut ilaanngillat.

 

Mianersuussassat

Avataanit pisut annertuumik allannguinerat tunngavigalugit amerlisaalluni inernissanik naatsorsuinissaq tulluanngilaq. Ajornaatsuaqqamik tunisassior­nermi periusissatut ilimagineqartut aamma taamaallaat tunisassiornermik amerlisaanerit kisimik naatsorsorneqarsinnaanerat pissutaavoq. Amerlisaane­rit politikkikkut annertuumik allannguiniarnermi sukumiisumik misissuilluni tunngavittut atorsinnaanngikkaluartut, ass. aningaasaqarnermut sunniutinut naatsorsuutigineqarsinnaapput, soorlu annikinnerusumik politikkikkut ani­ngaasaqarnermut tunngasunik imaluunniit aningaasaliinerup sunniutissaa­nik.

 

Takussutissiami 4-imi sulisoqarneq pillugu amerlisaatit takuneqarsinnaapput. Takussutissiami atuarneqarsinnaapput inuussutissarsiorfinni sulisoqarneq assigiinngiiaartorujussuusoq. Inuussutissarsiorfiit ass. niuernermik suliallit, pisortat kiffartuussivii aammalu sanaartornermik suliallit sulisoqarsinnaaner­mut amerlisaasinnaanerat annertuvoq. Taakkunani tunisassiornermi amerla­nerusunik sulisunik pisariaqartitsineq pissutaavoq. Inuussutissarsiorfinni allani soorlu nukissiuutinik aamma imermik pilersuineq, tunisassiornermi atortorissaarutiniit ingerlanneqarnerupput, taamaalilluni taakkunani suliso­qarsinnaanermut amerlisaasinnaaneq annikinnerulluni.

 

Takussutissiami 4-imi nioqqutissanik perusutat annertusineri malillugit toq­qaannartumik toqqaannanngitsumillu nioqqutissat eqqussukkat suliffeqar­nerlu sunnerneqartartut takuneqarsinnaapput. Takussutissiami 2-mi nioq­qutissat eqqussukkat assigigaat takuneqarsinnaavoq.

 

Aalisarnermit piniarnermiillu annertussutsimik ataatsimik annertunerusumik tunisisoqartalissappat, nioqqutissanik eqqussuineq 14,2 pct.-inik qaffattaria­qassaaq. Annertusisitsineq inuussutissarsiutinut allanut toqqaannanngitsumik sunniutissaaq taakkulu 2,5 pct.-inik annertunerusumik nioqqutissat eqqus­suunneqalissapput. Taamaasilluni Aalisarneq piniarnerlu qaffaaffigineqarpat katillugu 16,8 pct.-imik sunniuteqassaaq.

 

Aalisarnermiit piniarnermiillu 1 mio. kr.-imik annertusisoqarpat sulisut toq­qaannartumik 0,38-imik amerlissapput, imaluunniit toqqaannanngitsumik sunniutai ilanngukkaanni 0,44.

 

Takussutissiap 5-ip takussutissiaq 4 assigaa, kisianni takussutissiaq 5 atuisi­manernik tunngaveqartumik naatsorsugaavoq. Tassa atuineq ataatsimik an­nertusineqarpat, inuinnaat nioqqutissanik eqqussukkanik atuinerat toqqaan­nartumik 32,0 pct.-inik qaffassaaq, toqqaannanngitsumik sunniutissaa 13,8 pct.-iuvoq. Nioqqutissanik eqqussuinermut sunniut katillugu 45,8 pct.-iussal­luni.

 

 

Takussutissiaq 4. Inuussutissarsiutinit nioqqutissanik atugassanik annertunerusumik pisalernermi eqqussuinermut aamma suliffeqarnermut sunniut, 2019

 

 

Nioqqutissat eqqussukkat

Suliffeqarneq

 

Naleqarnerulersitsinermi inissisimaneq procentinngorlugu

Toqqaan-­
nartumik

Tamak-
kiisumik

Toqqaan-
nartumik

Tamak-
kiisumik

 

Procent

Mio. kr.-iugaangata inuit amerlassusaat

A  Aalisarneq aamma piniarneq  

19,2

14,2

16,8

0,38

0,44

B  Aatsitassanik piiaaneq ...........

0,7

17,9

25,2

0,41

0,58

C  Atortussiorneq .................

3,5

8,0

14,1

0,73

1,28

D  Pilersuineq eqqaavilerinerlu  .......

2,1

27,0

36,7

0,71

0,97

E  Illuliornikkut sanaartornikkullu ingerlatsiviit .....................

11,6

21,0

26,2

0,67

0,84

F  Niuerneq .....................

9,8

12,6

16,0

1,28

1,63

G  Assartuineq ...................

7,8

25,1

35,7

0,70

1,00

H  Akunnittarfiit neriniartarfiillu ........

1,9

13,6

19,4

1,29

1,85

I  Allakkeriveqarneq, tele, IT, radio, TV il.il   

3,4

15,2

22,3

0,57

0,84

J  Aningaasalersuineq niueqatigiinnikkullu sullissineq ......................

11,9

6,9

9,0

0,48

0,63

K  Pisortat allaffissornerat aamma inunnik kiffartuussinerit ..................

28,1

15,4

21,0

1,30

1,77

 

Sulisoqarneq atuinernut immikkut toqqarluni ilaanngilaq. Atuineq 1 mio. kr.-inik annertusisoq taamaammat toqqaannartumik sunniuteqarneq ajorpoq. Inuinnaat atuinerat inunnik 0,75-inik naleqarpoq. Tassa 1 mio. kr. inuinnaat atuineranni, ass. nerisassanut tunngasunik atuinerulertoqarpat, pisiniarfinnut atuinerit nerisassanillu atuinerit annertusissapput. Sulinermut tunngatillugu annertuseriaat katillugu inunnik 0,75-nik naleqassaaq, pisiniarfinni, assar­tuussisuni, innaallagiamik pilersuisuni il.il. suliaat annertusissammata. Suliso­qarnermut toqqaannartumik sunniuteqassagaluarpoq atuisut pisiniartartussa­minnik atorfinitsitsisuuppata.

 

 

Takussutissiaq 5. Atugassanik annertunerusumik pisalernermi eqqussuinermut aamma suliffeqarnermut sunniut, 2019

 

 

Nioqqutissat eqqussukkat

Suliffeqarneq

 

Atuinermi inissisimaneq

Toqqaan-­
nartumik

Tamak-
kiisumik

Toqqaan-
nartumik

Tamak-
kiisumik

 

Procent

Mio. kr.-iugaangata inuit amerlassusaat

Inuinnaat atuinerat  

23,0

32,0

45,8

0

0,75

 - Nerisassat .......................

4,5

49,6

55,3

0

0,50

 - Imeruersaatit tupallu ................

4,2

13,4

28,0

0

0,84

 - Atisat isikkatigullu atukkat ............

0,8

57,2

65,7

0

0,73

 - Inigisanik atuineq ..................

4,2

4,1

14,7

0

0,37

 - Imeq, innaallagiaq ikummatissarlu ......

1,8

24,1

47,3

0

0,76

 - Inigisamut pequtit, angerlarsimaffimmi atortut pigisat ......................

0,9

67,0

72,1

0

0,49

 - Nakorsaatit, nakorsamut aningaasartuutit assigisaallu ........................

0,2

53,2

66,2

0

0,60

 - Qamutinik motoorilinnik pissarsiorneq....

0,5

50,5

57,4

0

0,32

 - Assartuutit attaveqaateqarnerlu ........

1,9

6,7

36,7

0

1,00

 - Sunngiffimmi atortut il.il. .............

2,0

37,2

48,9

0

0,84

 - Tunisassiat allat kiffartuussinerillu ......

3,5

26,3

40,2

0

1,03

 - Takornariaqarnikkut aningaasartuutit ....

0,8

100,0

100,0

0

0,00

 - Takornariaqarnikkut isertitat ..........

-2,1

0,0

0,0

0

0,00

Peqatigiiffiit atuinerat .................

0,1

0,0

24,0

0

1,87

Pisortat atuinerat ....................

29,0

0,1

21,6

0

1,58

Maskiinanut assartuutinullu aningaasaliinerit

6,3

92,9

94,0

0

0,08

Sanaartornermut sanaartorfigissaanermullu aningaasaliinerit ....................

11,5

9,2

30,8

0

0,76

Aningaasaliinerit allat .................

2,6

26,9

41,1

0

0,74

Quersuarni toqqortat .................

0,3

157,7

134,5

0

-1,04

Avammut tunisineq ..................

27,2

5,7

22,3

0

0,67

 

Takussutissiami 6-imi, inuussutissarsiorfiit tunisassiornerminni atugaat qanoq agguataarneqarnersut takuneqarsinnaapput. Ass. takuneqarsinnaavoq Assar­tuinermi angallassinermilu tunisassiorneq 49,0 pct. avammut tunisinermut atorneqartarsimasoq, 23,6 pct. inunnit atorneqartarsimavoq kiisalu 22,8 pct. pisortanit atorneqartarsimalluni. Taakku saniatigut 4,6 pct. aningaasaliissu­tinut atorneqartarsimavoq.

 

Takussutissiaq 6. Tunisassiornermi atuisunut immikkoortiterlugu, 2019

 

 

 

Atuinermut tunngaviusut

 

Tunisassiorrnermi inissisimaneq procentin-ngorlugu

Naleqarnerulersitsinermi inissisimaneq procentin-ngorlugu

Inuinnaat atuinerat

Pisortat atuinerat

Aningaa­saliinerit

Avammut tunisat

 

Procent

A  Aalisarneq aamma piniarneq    

15,4

19,2

8,8

3,9

0,4

86,9

B  Aatsitassanik piiaaneq  ..............

0,7

0,7

0,6

0,2

97,0

2,2

C  Atortussiorneq  ....................

6,6

3,5

12,0

2,7

0,8

84,5

D  Pilersuineq eqqaavilerinerlu ...........

2,8

2,1

47,9

35,5

3,0

13,6

E  Illuliornikkut sanaartornikkullu ingerlatsiviit

11,2

11,6

4,8

9,5

83,5

2,2

F  Niuerneq  ........................

8,5

9,8

56,8

12,3

15,1

15,8

G  Assartuineq  ......................

10,2

7,8

23,6

22,8

4,6

49,0

H  Akunnittarfiit neriniartarfiillu  ...........

2,2

1,9

72,3

17,4

2,7

7,5

I  Allakkeriveqarneq, tele, IT, radio, TV il.il ...

3,9

3,4

36,2

33,0

6,0

24,8

J  Aningaasalers. niueqatigiin. sullissineq ...

10,0

11,9

53,9

19,3

18,7

8,2

K  Pisortat allaff. aamma inunnik kiffart......

28,4

28,1

3,6

94,0

1,2

1,2