Suleriaaseq

Saqqummersitami matumani 2020-miit 2023-mut aalisakkat tulaassat avataasiorlunilu aalisarluni pisat tamanut saqqummersinneqarput. Ilutigitillugu saqqummiunneqarput aalisariutikkaartumik agguaqatigiissillugu decilit nalingi aalisakkanik tamanik tunisinermi. Tamatuma saniatigut aammattaaq saqqummiunneqarput 2023-mi kisitsisit najoqqutaralugit aalisariutit amerlassutsinut, sumiissutsinut, pisoqaassutsinut, sananeqaatsinut il.il. agguarneri.

 

Pineqartut

Saqqummersitaq sammisanut pingasunut immikkoortuligaavoq:

 

·         Immikkoortumi siullermi nassuiarneqarput pingaarutilittut peqqutaagajuttut (qupp. 4).

 

·         Immikkoortup aappaani tabelit takusassiarineqarput, tassani soqutiginnittut soorlu takusinnaassavaat Kalaallit Nunaanni illoqarfinni nunaqarfinnilu qalerallit, saarulliillu tunisaanerisa immikkoortitaarneri (qupp. 6 - 11). Avataasiorluni aalisarnermi pisat tabelinut pingasunut takussutissiarineqarput (tabeli 9 aamma tabeli 10), tassani takutinniarneqarput kalaallit kilisaataasa nunatta imartaani imartanilu allani pisaat nunallu allat kilisaataasa nunatta imartaani pisaat.

 

·         Immikkoortut pingajuanni tabelit takusassiarineqarput (tabeli 11 aamma tabeli 12) aalisariutit kommunikkaarlugit kisitsisitai. Naggataagut tulaassat nalingisa decilinut (agguaqatigiissillugit qulerarterutikkaarlugit aggorlugit) agguataarneri (tabeli 13 aamma tabeli 14) aalisariutit angissusaat aallaavigalugit tulaassinermi isertitat agguataarneri.

 

Najoqqutarisat

Namminersornerullutik Oqartussat nalunaarutaat nr. 16, 22. decembari 2011-meersoq malillugu tunisassianik tunisaqarnermi tunisisut tamarmik (uani: pisiortortut) pisussaapput tunisinerit ataasiakkaat nalunaarsuusiussallugit. Nalunaarsuutillu tamakku Kalaallit Nunaanni Aalisarsinnaanermut akuersissutinik nakkutilliisoqarfimmut nassiunneqartartut, Kalaallit Nunaanni Naatsorsueqqissaartarfiup aamma pissarsiarisarpaat.

 

Avataasiorluni aalisarneq eqqarsaatigalugu Aalisarneq pillugu Inatsisartut Inatsisaat nr. 18, 31. oktober 1996-meersoq, tassungalu nalunaarutit attuumassutillit atuupput.

 

Aalisariutinut paasissutissat Aalisarnermut pisortaqarfiup paassissutissaatinut katersuuffianiit pissarsiarineqarput.

 

Periaaseq

Saqqummersitaq una tunitsiviit avataasiorlutillu aalisartut pisanik nalunaarusiaat malillugit suliaavoq.

 

Tunisat akii pisisup akigititai malillugit nalunaarsorneqartarput. Malugiuk suussutsit ataasiakkaat akii tunisassianut pitsaassusiinullu assigiinngitsunut matussusiimmata, ukiumullu siulianut sanilliullugu akinik allanngortoqarpat peqqutitut taaneqarsinnaassaaq tunisassiarisap allatut tunisassiarilerneranik akilluunniit allannguuteqarnerannik.

 

Avataasiorluni aalisarnermi pisat nalingi naatsorsorneqarput avammut tunisinermi agguaqatigiissillugu akinit, takuuk Kalaallit Nunaata avammut niuernera. Aalisakkat ataasiakkaat avammut niuernermi paasissutissani pigineqanngitsut eqqoriaanikkut nalilerneqarput. Aalisakkat ilaasa akii eqqoriaruminaassinnaasarput, aalisarnermi avammullu niuernermi periaatsit assigiinngissinnaasarnerat pissutigalugu.

 

Aalisakkat qaleruallillu tamarmik ”aalisagaq iluitsoq” aallaavigalugu uuttugaapput. Tassani nipisaat ilaanngillat, taakku tamatigorluinnagajak suannik tunisinermik uuttugaammata, nipisaat suaattut kisinneqarput.

 

Decilit eqqarsaatigalugit aalisartoq imaluunniit aalisartitseqatigiiffik ataaseq arlariinnik aalisariuteqarsinnaavoq. Aalisariutit ataasiakkaat taamaallaat eqqartorneqarput. Illua tungaanilu tabeli 13-mi quleriiaani ”Tamaasa”-mi piginnittut pineqarlutik.

 

Qimussit qamuteralaat ATV-milu angallassissutit aalisarnermi atorneqartut aalisariutitut umiatsiatulluunniit nalunaarsorneqarput, piginnittuisa sunik aalisariuteqarneri aallaavigalugit.

 

Pisat ataatsimut nalunaarsugaapput ”aalisagaq iluitsoq” (nipisa pinnagu) aallaavigalugu, takuuk Pisat ilaasa nalunaarutigineqarnerini naatsorsueriaatsit pillugit Namminersorlutik Oqartussat Nalunaarutaat nr. 48, 18. december 2020-meersoq.

 

Pisarialittut malugeqqunarpoq tabelit takutitsimmata tunisinerit sumi pinerinik, tassalu tunisineq illoqarfimmi nunaqarfimmiluunniit pinerinik. Tabelilli takutitsinngillat tunisassiarineri sumi pinersut. Taamaattumik imaattariaqanngilaq tunitsiviusoq tunisassiorfiusorlu pinngitsooratik ataqatigiittut.

 

Avataasiorluni aalisarnermi aalisakkat pisarineqartut sumiissusii pisassiissutit malittaralugit ikkussorneqarput, takuuk Aalisarnermi pisassiissutit. Imartat pisassiissuteqarfiusut ilaatigut aalisakkat suuneri aallaavigalugit assigiinngissuteqarsinnaasarmata immat sumiissusii sapinngisamik assigiiaartinniarneqarput. Assersuutitut taaneqarsinnaapput nunatta kitaata kujataa nunattalu kitaata avannaatut taaneqartut nunatta kitaatut tabelimi taaguuserneqarmata. Aammattaaq Norgip avannaata Rusland-illu imartaa Barent-ip imartaatut taaguuserneqarlutik.

 

Misissuineq

Anguniagaavoq, kisitsisitigut tunngaviit malinnaanissaat. Avataasiorluni aalisarnermi kinguppattat qalerallillu suliffissuarnukartussatut allanneqarsimasut pisat katinneranni peerneqarput, taakku kisitsisini tulaassanut ilanngunneqareersimasarmata.

 

Kisitsisimmi paasissutissatut katersukkat ataavartumik misissugaajuartuusarput, taamaattumik kisitsisini maanna saqqummersitani siusinnerusukkullu aalisarnermut tunngasut pillugit saqqummersitani allanngortoqarsimasinnaasarluni.

 

Aalisakkanik qalerualinnillu tunisinermi pisiarineqanngitsut, igitat minnikut assigisaallu akilerneqanngitsut kisitsisini ilaanngillat. Aammattaaq avataasiorluni aalisarnermi igitat assigisaallu kisitsisini ilaanngillat.